تفاوت سامانه خودنویس و کاتب؛ کدام قرارداد کجا باید ثبت شود؟

این روزها اسم دو سامانه مدام شنیده می‌شود: خودنویس و کاتب. اما چه فرقی با هم دارند و برای خرید، فروش یا اجاره باید سراغ کدام برویم؟

منتشر شده در ۲ آبان ۱۴۰۵

با دیجیتالی شدن بازار املاک در ایران، سامانه‌های متعددی معرفی شده‌اند که گاهی باعث گیج شدن مردم و حتی مشاوران املاک می‌شود. دو سامانه اصلی که این روزها همه با آن سروکار دارند، سامانه خودنویس و سامانه کاتب هستند. بیایید به زبان خیلی ساده مرز بین این دو را روشن کنیم.

۱. سامانه خودنویس (متعلق به وزارت راه و شهرسازی)

  • هدف اصلی: ثبت قراردادهای اجاره به صورت کاملاً رایگان بین موجر و مستأجر بدون نیاز به مراجعه به بنگاه یا پرداخت کمیسیون.
  • تمرکز: بیشتر بر روی قراردادهای اجاره مسکونی معمولی (یک‌ساله) و کاهش هزینه‌های واسطه‌گری برای مستأجران.
  • خروجی: کد رهگیری استاندارد اجاره.

۲. سامانه کاتب (متعلق به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور)

  • هدف اصلی: بستر رسمی و جامع اجرای «قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول».
  • تمرکز: پوشش کامل تمامی معاملات ملکی شامل خرید و فروش، پیش‌فروش، رهن، صلح، ثبت ادعای املاک بدون سند و اتصال مستقیم به دفاتر اسناد رسمی و پایگاه‌های حدنگاری کشور.
  • نقش مشاوران املاک: بنگاه‌های املاک دارای پروانه کسب موظفند پیش‌نویس تمام معاملات را در کاتب ثبت و به دفترخانه ارسال کنند.

جمع‌بندی؛ کجا برویم؟

  • اگر می‌خواهید یک قرارداد اجاره معمولی را شخصاً و بدون هزینه با صاحبخانه یا مستأجر ببندید: سامانه خودنویس.
  • اگر می‌خواهید ملک بخرید، بفروشید، پیش‌فروش کنید یا برای ملک قولنامه‌ای ادعا ثبت کنید: حتماً و الزاماً مسیر سامانه کاتب و دفاتر اسناد رسمی را انتخاب کنید.

به کمک نیاز دارید؟

اگر برای ثبت ادعا در سامانه کاتب نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید درخواست تماس ثبت کنید.